TARİH BOYUNCA ŞARAP

Şarap fıçıları

“İnsan son nefesine hazır gerekmiş
Nasıl ölürse öyle dirilecekmiş
Biz her an şarap ve sevgiliyleyiz;
Böyle dirilsek işimiz iş.’’

Ömer Hayyam

Şarap, üzüm suyunun mayalanma sonucu içindeki nişastanın parçalanarak alkole dönüşmesi sonucu elde edilen alkollü içecektir. Keyif verici ve miktarında içildiğinde sağlıklı bir içecektir. Özellikle kan yapıcı ve kalp ritmini düzenleyici bir etkiye sahiptir. Peki, günümüzde bu kadar popüler olan ve büyük bir endüstri olan bu büyülü içeceğin nasıl ortaya çıktığını biliyor musun?

Birçok uygarlık mitolojisine konu olmuş olan şarap, yapılan araştırmalarda M.Ö. 8000 yıl öncesine kadar giden bir içecektir. (Koç,2006:48)

İnsanoğlu tarım ile uğraşması sonucu elde ettiği ürünler üzerinde farklı yöntemler kullanarak yeni ürünler ortaya çıkarmıştır. Birçok ürün ise gözlem sonucu keşfedilmiştir. Üzüm suyundan şarap yapmayı da gözlem sonucu öğrenmiş insanoğlu, dilden dile dolaşan şarabın bulunma hikâyesi şöyledir’’ bir çoban koyunlarını otlatmaya götürür, öğle vakti sıcak olduğunda gölgeye çeker. Koyun ve keçilerin dinlenmeye çekildiği sırada birkaç keçinin olmadığını fark eder çoban, her gün bu keçiler sürüden ayrılır akşamüstü sallanarak sürüye katılırlar. Bunu merak eden çoban keçileri takip eder, keçiler güneşin en tepede olduğu gün ortasında üzüm bağlarının içine girip yere düşen üzümleri yemeye başlarlar.

Şarap tanrısı Dionysos (Baccus)

Üzümleri yedikten sonra oracıkta yere yığılıp melemeye başlar, merakından dayanamayıp oraya giden çoban yerde güneşten mayalanmaya başlayan üzümlerden yemeye koyulur ve bir süre sonra başının hafiften döndüğünü görür. Hoşuna giden bu meyvenin ilk başlarda büyülü olduğuna inanır ve her gün aynı yere gider ve üzümlerden yemeye devam eder.’’ Şarabın bu şekilde ortaya çıktığına inanılır, bu aynı zamanda şarabın mitolojisidir. Bu hikâyede olduğu gibi Yunan, Hint, İskandinav mitolojilerinde de önemli bir yere sahiptir. Yunan mitolojisinde şarap tanrısı olarak kabul edilen Dionysos’un aynı zaman da mutluluk ve coşku tanrısı olarak ta kabul edilir. Elinde bir şarap kadehi ile görülür, diğer yanda İskandinav tanrılarından Odin tahtında otururken elinde şarap kadehi ile kendisine kurban edilen etleri tadarken görülür. Hint yaratılış miti olan ‘’Varuni’’ de ise çalkalanan okyanusların şaraba dönüştüğünü görürüz.

Antik bir vazo üzerinde sunumu

Bunun gibi birçok hikâye ve mite ilham olmuş şarabın Anadolu topraklarında da en önemli temel besinlerden biri olmuştur. Dört mevsimin bir arada yaşandığı Anadolu’da, birçok medeniyet tarafından şarap üretimi yapılmış ve günlük ritüellerinin yanı sıra dini törenlerde kullanmışlardır. Aynı zamanda dostlar arasında güven göstergesi olmuş, kadehler tokuşturulmuştur. Yeri gelmiş ‘’kutsama ‘’ aracı olarak kullanılmış, hayat başlangıç çizgisi sayılmıştır. İnsanoğlunun günahlarını üstlenen Hz. İsa’nın kanı olmuş ve ayinlerde ekmek ile birlikte ayinin önemli bir parçası olmuştur. Bu saydıklarımızın hepsi şarabın varoluşunu gerçekleştiren etkenlerdir. Anadolu uygarlıklarından olan Hititler, tabletlerinde çıkan yazılarda Hititlerin birkaç ana besin kaynaklarından bir tanesi olmuştur.(Çığ,2002:163)

Üzüm suyunu çıkaran erkekler mozaiği

Bir ölü ritüeli hakkında bulunan tablette, ölen kişinin akrabaları toplanıp şarap içerek yad ederlermiş. Bu tür merasimler antik dönemde fazlasıyla vardı, kişi hayattayken nasıl yaşamışsa öldüğünde de o şekilde yaşasın düşüncesi hakimdi. Cenaze merasiminin ardından tokuşturulan kadehler ölen kişinin onları diğer taraftan izlediklerini düşünülürdü.

Şarap ve üzüm

Bunun yanı sıra çıkan tabletlerde göze çarpan başka bir yazı ise o dönem şarap ile bira birbirine karıştırılarak daha güçlü bir alkol karışımı elde ediliyordu. Şarap isminin kökeni Hititçe ’de ‘’wiyana’’ kelimesinden geldiği düşünülmektedir. Hint-Avrupa kökenli bir dil olan Hititçe bu sözcüğü aynı dil ailesinden olan Latince ‘’vinum’ ’Yunanca ‘’onios’’, Fransızca ‘’vin’’, Almanca ‘’ wein’’ ve Rusça ‘’vino’’ gibi dillere ilham kaynağı olmuştur. ( Aip,1999:67)

Dinlendirilmeye bırakılmış şaraplar

Şarap aynı zamanda sanata da birçok katkı vermiş, antik dünyanın vazo, mozaik ve mermer rölyeflerine konu olmuştur. Çiftler arasında romantizmin sembolü iken, yeni tanışanların masadaki danışmanlığını üstlenmiştir. Bu kadar önemli bir içecek olan şarabın tabi ki günümüzde büyük bir Pazar payı mevcut, bunların başını İtalya, Fransa, Portekiz. Şili, Amerika birleşik Devletleri, Türkiye ve İspanya gibi ülkeler çekmektedir.

Şarap bardakları ve surahi

Fransa’da Bordeaux, İtalya’da Chianti- Toskana, Portekiz’de Porto, İspanya’da Rioja ve Türkiye’de Kapadokya, Ege, Elâzığ ve Ankara gibi bölgelerde kaliteli üzümlerin yetiştirildiği ve buna bağlı olarak dünya şarap endüstrisinin kaliteli şarapları da buralarda üretilmektedir.

Türkiye bağcılık haritası

Ülkemizde yetiştirilen üzümlerin listesi şöyle:

  • Papazkarası-Tekirdağ, Edirne
  • Karasakız- Çanakkale
  • Savignon Blanc- Adapazarı
  • Çalkarası – Denizli
  • Sultaniye – Manisa
  • Misket – İzmir
  • Kalecik karası – Ankara
  • Narince – Tokat
  • Öküzgözü – Elâzığ
  • Boğazkare – Diyarbakır
  • Dökülgen – Antalya

Sıraladığımız illerimizde değişik aromalarda üretilen kaliteli şaraplar ile dünya pazarında önemli bir yere sahibiz. Kış aylarının da vazgeçilmez içeceklerinden olan şarabın, özellikle farklı meyve ve baharatlarla ısıtılarak içilen sıcak şarabın reçetesi şöyledir.

Trakya ve Marmara şarap haritası

Malzemeler:

  • Litre sofra şarabı
  • 2 adet portakal
  • 1 adet elma kabuğu ve yarısı
  • 3 adet çubuk tarçın
  • 15 diş karanfil
  • 2 adet kuru incir (küp doğranmış)
  • 2 adet kuru kayısı ( küp doğranmış)
  • Yarım su bardağı toz şeker

Yapılışı:

Helezon olarak soyduğumuz portakal kabuğuna karanfilleri saplayıp, geri kalan portakalın suyunu tencereye sıkıyoruz, üstüne 1 litrelik şarabımızı ekleyip hafif ısıtmaya bekliyoruz. Elma ve kabuğunu küçük parçalara ayırıp ekliyoruz daha sonra çubuk tarçın, incir, kayısı ve portakal kabuğunu içine atıp şekeri ilave ediyoruz. 15 dakika hafif ateşte ısıttıktan sonra meşrubat ya da fincanda bir dilim portakal ve çubuk tarçın ile süsleyerek servis edebilirsiniz. Afiyet olsun

Sıcak şarap

Yorumlar