Halikarnas Balıkçısı- Cevat Şakir Kabaağaçlı

Cevat Şakir Kabaağaçlı

Dünya çapında bizlere önemli eserler çıkarmış yazarların ortak noktası yaşamış oldukları derin yaşam travmalarıdır. Bulundukları dönemin çoğunlukla savaş, açlık ve suç oranın yüksek olması onları edebiyata yöneltmiş, eleştirel bir yoruma sevk etmiştir. Ülkemizde de ‘’Halikarnas Balıkçısı’’ olarak bilinen Cevat Şakir Kabaağaçlı da aynı süreçten geçmiş topluma ve ülkesine daha iyi bir hizmet vermek adına birçok ıstıraplar çekmiştir. Yazar 17 Nisan 1890 yılında babasının Girit Adasında yüksek komiser görevi yaparken dünyaya gelmiştir. Osmanlı döneminin önemli ailelerinden olan ‘’Şakir Paşa’’ ailesine mensup olan yazar, babası Mehmet Cevat Paşa, annesi Sare İsmet Hanım, amcası dönemin sadrazamı (2.Abdulhamit dönemi) Ahmet Cevat Paşa, dedesi Şura Askeri Dairesi Reisi Miralay’ı Asım Bey’dir. Şakir Paşa ailesi, yüksek eğitimli ve sanata olan katkılarından dolayı dönemin önemli ailelerindendir. Cevat Şakir Kabaağaçlı babasının Atina’ya elçi olarak atanmasından dolayı çocukluğunu burada geçirir, ilkokulu Büyükada’da, orta ve liseyi Robert Kolejinde bitirir. Lise son sınıfta ilk yazısını İkdam Gazetesinde yayınlar. Ailesinin isteği ile liseden sonra Oxford Üniversitesinde tarih bölümü okur, 23 yaşına geldiğinde İtalyan bir kadın ile ilk evliliğini yaparak İtalya’ya yerleşir, burada resim yapmayı ve Latince öğrenir. Bir süre İtalya’da yaşadıktan sonra İstanbul’a döner, bu esnada ailesi 1914 yılında ülkenin içinde bulunduğu ekonomik sıkıntıdan dolayı durumları kötüye gitmiştir. Ailesi afyonda bulunan ve daha sonrada soy isim olarak alacağı Kabaağaçlı’daki çiftliğe yerleşirler.

Bodrum limanında Halikarnas Balıkçısı

Ekonomik sıkıntılardan dolayı babası ile arası açılır ve her gün tartışmaya başlarlar. Bir gün yine hararetli bir tartışmada silahlar çekilir ve Cevat Şakir’in silahından çıkan mermi babasına isabet eder. Babası orada can verir, baba katili olarak yargılanır ve 15 yıl kürek cezası verilir. 7 yıl cezasını çektikten sonra ülkede çıkan salgın hastalıklar sebebi ile tüm mahkûmlar serbest bırakılır, Cevat Şakir de bunların içindedir. İstanbul’a yerleşen yazar kitap kapakları, şiir ve köşe yazarlığı yaparak geçinir. Ankara hükümeti kurulduktan sonra çıkarılan Tekâlifi Milliye emirleri doğrultusunda herkes elindekinin bir kısmını devlete ve orduya verecektir. Yine askerlik görevi reşit olan her vatandaş için zorunludur kanunları sonrası trenle savaş alanına giderken, yol üstünde ailelerine uğrayan ve orduya geç katıldıkları için vatan haini ilan edilerek idam edilen 4 asker üzerine, Hüseyin Kenan takma adı ile eleştiri öyküsü olarak ‘’Hapishanede idama mahkûm olan bile bile asılmağa nasıl giderler’’ yazar. Bu dönemde isyana teşvik suçlaması ile yargılanır, dönemin mahkeme başkanı Ali Çetinkaya, sanığın idam edilmesini ister ama Kılıç Ali Bey’in önerisi ile Bodrum’a kalebent olarak sürülür. Burada 3 yıllık sürgünlüğün 1,5 yılını tamamlar ve İstanbul’a sevk edilir. Cezası bittikten sonra kendisinin ‘’cennet’’ olarak tanımladığı Halikarnasos yani Bodrum’a geri dönerek buraya yerleşir. Bodrum’da iki evlilik yapan yazar, bu evliliklerinden 5 çocuğu olur. Bodrumda birçok iş yapan yazar, antik ismi olan ‘’Halikarnas Balıkçısı’’ lakabını alarak birçok eserini burada yazar. Toplam 25 yıl Bodrum’da yaşayan yazar, Anadoluculuk akımının önemli öncülerinden olur, yazdığı eserler birçok ünlü yazar tarafından takdir edilir.

Eski Bodrum

Yazarlığın yanı sıra ülkeye gelen turistlere rehberlik ederek Anadolu’daki turist rehberlerinin öncüsü olur. Bodrum’da ortaokulunun bulunmaması nedeni ile İzmir’e taşınan yazar 83 yaşına kadar burada yaşayarak eserler vermeye devam eder. Yeni yetişecek olan rehber adaylarına kurs eğitimi veren Cevat Şakir,1971 yılında Devlet Kültür armağanı verilir. Turizm bakanlığı ve Dışişleri bakanlıklarına ülke tanıtımı için birçok tanıtım broşürü İngilizce dillerinde yazarak verir. 1973 yılında kemik kanserinden hayata veda ettiğinde arkasında sayısız birçok önemli eser bırakmıştır. Halikarnas Balıkçısı, âşık olduğu ve kendi cenneti olarak düşündüğü Bodrum’da gömülmesi için manevi oğlu Prof.Dr. Şadan Gökovalı ’ya vasiyet eder. Şuan Bodrum Gümbet Türbe tepede mezarı olan yazar için birde Halikarnas Balıkçısı adında bir müze yapılmış.

Halikarnas Balıkçısı Büstü

Öyküleri:

  • Ege Kıyılarından(1939)
  • Merhaba Akdeniz(1947)
  • Ege’nin Dibi(1952)
  • Yaşasın Deniz(1954)
  • Gülen Ada(1957)
  • Ege’den(1972)
  • Gençlik Denizlerinde(1973)
  • Parmak Damgası(1986)
  • Dalgıçlar(1991)
  • Çiçeklerin Düğünü(1991)
  • Ege’den Denize Bırakılmış Bir Çiçek
  • Mavi Zamanlar
  • Gülen Ada

Romanlar:

Deneme:

  • Anadolu Efsaneleri(1954)
  • Anadolu Tanrıları(1955)
  • Anadolu’nun Sesi(1971)
  • Hey Koca Yurt(1972)
  • Merhaba Anadolu(1980)
  • Düşün Yazıları(1981)
  • Altıncı Kıta Akdeniz(1982)
  • Sonsuzluk Sessiz Büyür(1983)
  • Arşipel(1993)

Çocuk kitapları:

  • Yol Ver Deniz
  • Denizin Çağrısı
  • İmbat Serinliği
  • Nasrettin Hoca
  • Gündüzünü Kaybeden Kuş
  • Deniz Gurbetçileri
  • Define Adası
  • Tünek Ahmet

Otobiyografi:

  • Mavi Sürgün(1961)

İngilizce eserleri:

  • An Outline of the History of Turkey (Türkiye Tarihinin Bir Özeti) Turizm ve Tanıtma Bakanlığına vermiş, yayımlanmamış
  • The Meditteranean Civilization (Akdeniz Uygarlığı) Dışişleri Bakanlığına vermiş, yayımlanmamış
  • Ephesus (turistik kılavuz; Türkiye’de ilk)
  • Halicarnassus (turistik kılavuz)
  • Asia Mino

Yaptığı kitap çevirileri:

One thought on “Halikarnas Balıkçısı- Cevat Şakir Kabaağaçlı

Yorumlar